Bruno Vanobbergen, Vlaams Kinderrechtencommissaris

Bruno Vanobbergen, Vlaams Kinderrechtencommissaris

Tijd om te luisteren:
fundament voor integriteit en waardigheid

“Kinderen en jongeren hebben het recht om gehoord te worden en te participeren in onze samenleving. Maar het recht om beluisterd te worden alleen volstaat niet. Luisteren is een basishouding van mens tot mens. Het is eigenlijk een plicht.”

Luisteren is de basis
“Luisteren is een van de grootste vormen van respect te tonen voor de anderen. Het is ‘er ZIJN’ voor de ander. De vraag is of je iets anders kàn als mens? Niet luisteren naar de ander is trouwens ook een vorm van een antwoord, maar iedereen weet: wie niet gehoord wordt, telt niet mee.” Kinderrechten draaien om participatie, integriteit en menselijke waardigheid, stelt Bruno. “Je kan mensen simpelweg niet au serieux nemen als je niet luistert. Luisteren is je openstellen voor waar de ander voor wil staan. We hebben het trouwens ook in de grondwet geschreven: ‘We hebben de plicht om de morele, psychische, seksuele en fysieke integriteit te eerbiedigen en te beschermen’. Echt luisteren is hiervoor de basis.”

Luisteren doet luisteren
Als iemand je aanspreekt, reageer je ernstig op dat appel. Luisteren is een mooie, zoniet de mooiste vorm van respect. Als ik naar kinderen en jongeren luister, is dat niet meteen vanuit de intrinsieke motivatie dat zij ook leren luisteren naar anderen. Maar ik ben ervan overtuigd dat wie beluisterd wordt, hopelijk ook beter naar anderen zal gaan luisteren. Luisteren naar elkaar clustert zorgzaamheid en empathie tot verbinding."

Luisteren is niet evident
"Het ‘luisteren naar kinderen’ wordt al te vaak functioneel aangewend: ‘We willen een speeltuin inrichten en we checken even bij jongeren welke toestellen ze daarin willen.’ Of  ‘We richten een leerlingenraad op, want dat is nu eenmaal belangrijk’. Het gaat om zoveel meer dan iets willen iets doen en jongeren daarin horen.’ Het gaat om de vinger aan de pols van de samenleving." 

Awel dan
"Onderzoek toont aan dat de geestelijke gezondheid van het kind en de jongere nood heeft aan beluistering. Awel associeer ik met dàt luisterend oor. Het actief luisteren vormt niet zelden de eerste stap naar de oplossing van het probleem. Kinderen vinden in hun directe omgeving niet altijd dat  luisterend oor. Gelukkig is Awel bijzonder toegankelijk en betrouwbaar. Kinderen en jongeren komen er op een veilige manier in alle vertrouwen tot rust. De mensen aan de lijn van Awel zijn hiervoor dan ook grondig opgeleid. Dat is cruciaal in deze.

Vertrouwen als basis tot goed luisteren
“Ik heb een veilige, comfortabele en onbezorgde jeugd gekend. Maar als het over luisteren gaat, was mijn grootvader belangrijk. Hij was een man van weinig woorden. Hij kwam vaak poolshoogte bij me nemen. Het ging niet om grootse of gewichtige gebaren, noch bracht hij een koffer vol tips & tricks, do’s & don’ts mee. Hij toonde betrokkenheid zonder dat te expliciteren. Het is toen nooit zo benoemd, maar die man luisterde niet enkel met zijn oren. Het ging om ontmoetingen. Een half uur later was hij vaak alweer weg. Het ging dus om korte en rustige interventies. Dat creëerde vanuit vertrouwen een sterke wederzijdse hechting.  

*Het Kinderrechtencommissariaat detecteert signalen van kinderen, jongeren en professionals. Het bemiddelt, onderzoekt klachten en adviseert het beleid. Altijd met het oog op de naleving en toepassing van kinderrechten in Vlaanderen.